Uống rượu bia làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư ở người | Cẩm nang sống khỏe - Chăm sóc sức khỏe gia đình bạn
Uống rượu bia làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư ở người

Uống rượu bia làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư ở người

Từ cổ chí kim, con người ta đã biết cách làm ra rượu, sử dụng rượu vào nhiều mục đích khác nhau như: trong ẩm thực, làm thuốc, khử trùng, giảm đau cùng với các loại thảo dược khác.Tuy nhiên các nghiên cứu gần đây lại cho thấy rằng, rượu cũng là một trong những tác nhân hàng đầu gây ung thư ở người.

Rượu là gì?

Rượu là một thuật ngữ chung cho các chất có cồn (ethanol), một chất hóa học được tìm thấy trong bia, rượu, cũng như trong một số loại thuốc, nước súc miệng, đồ gia dụng và các loại tinh dầu (chất lỏng có mùi thơm chiết xuất từ thực vật). Rượu được sản xuất bởi quá trình lên men của đường và tinh bột bằng men rượu (nấm men).

Một số loại đồ uống có cồn thường gặp và nồng độ cồn của chúng:

- Bia và rượu trái cây : 3-7 %

- Rượu vang, sake : 9-15 %

- Rượu vang có độ cồn cao, chẳng hạn như rượu Port: 16-20 %

- Rượu chưng cất, chẳng hạn như gin, rum, vodka và whisky, được sản xuất bằng cách chưng cất rượu từ ngũ cốc lên men, hoa quả, hay các loại rau: thường là 35-40 % cồn hoặc cũng có thể cao hơn


Một số dạng thường gặp của rượu

Theo Viện Quốc gia về Lạm dụng rượu và nghiện rượu, một ly rượu có lượng cồn tiêu chuẩn ở Mỹ chứa 14,0 gam rượu nguyên chất. Nói chung, nồng độ cồn nguyên chất này tương đương với :

- 355mL bia

- 237mL rượu lúa mạch

- 148mL rượu vang

- 44mL hoặc một ngụm rượu 40 %

“Hướng dẫn chế độ ăn uống của chính phủ liên bang cho người Mỹ năm 2010” định nghĩa uống rượu vừa phải là một ly (có lượng cồn tiêu chuẩn như trên) mỗi ngày cho phụ nữ và hai ly mỗi ngày đối với nam giới.

Các bằng chứng cho thấy uống rượu là một nguyên nhân gây ra bệnh ung thư?

Dựa trên nghiên cứu đánh giá trên diện rộng, có một sự đồng thuận mạnh mẽ về mối liên quan giữa việc uống rượu và một số dạng ung thư. Trong báo cáo về Các tác nhân gây bệnh ung thư, chương trình Chất độc quốc  gia của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ cho rằng việc tiêu thụ đồ uống có cồn có khả năng gây ung thư ở người. Các bằng chứng nghiên cứu chỉ ra rằng người uống rượu càng  nhiều, đặc biệt là người uống rượu thường xuyên trong thời gian dài, càng có nguy cơ bị ung thư liên quan đến rượu. Dựa trên dữ liệu từ năm 2009, ước tính có khoảng 3,5 %  tổng số trường hợp tử vong do ung thư ở Mỹ (khoảng 19.500 trường hợp tử vong) có liên quan đến rượu.

Nghiên cứu về mối liên hệ giữa việc uống rượu và các bệnh ung thư khác 

Nhiều nghiên cứu đã xem xét mối liên hệ giữa việc uống rượu và nguy cơ bị mắc phải ung thư, bao gồm ung thư tuyến tụy, buồng trứng, tuyến tiền liệt, dạ dày, tử cung, bàng quang. Đối với những loại ung thư này, chưa tìm thấy chứng cứ hoặc không có các chứng cứ có độ tin cậy cao cho thấy sự liên hệ với việc sử dụng rượu.

Tuy nhiên, đối với hai loại ung thư thận và U lympho non-Hodgkin (NHL) nghiên cứu đã chỉ ra rằng tăng mức tiêu thụ rượu có liên quan với giảm nguy cơ ung thư. Một phân tích thống kê - tổng hợp các nghiên cứu NHL (trong đó bao gồm 18.759 người bị NHL) cho thấy những người uống rượu có nguy cơ mắc ung thư thấp hơn 15% so với những người không uống).

Rượu làm tăng nguy cơ ung thư như thế nào?

Các nhà nghiên cứu đã xác định rượu có thể làm tăng nguy cơ ung thư theo nhiều cách thức khác nhau, bao gồm:

- Chuyển hóa (oxy hóa) ethanol trong đồ uống có cồn tạo thành acetaldehyde, là một hóa chất độc hại và chất có thể gây ung thư; acetaldehyde có thể làm hỏng DNA (bằng cách tạo nên các liên kết ngang của DNA và ngăn không cho các tế bào sửa chữa DNA) và protein. Nồng độ cao acetaldehyde  trong nước bọt làm tăng mức độ tổn thương của DNA ở các tế bào niêm mạc miệng, họng, thực quản và đường hô hấp trên của người sau khi uống rượu, từ đó dẫn đến ung thư các cơ quan này

- Làm suy yếu hệ miễn dịch của cơ thể để phá vỡ và hấp thụ nhiều chất dinh dưỡng có liên quan tới nguy cơ ung thư, bao gồm vitamin A; chất dinh dưỡng trong phức hợp vitamin B như folate; vitamin C; vitamin D; vitamin E; và carotenoids.

- Tăng nồng độ estrogen trong máu, đây một hormone giới tính có liên quan đến ung thư vú.

Nước uống có cồn cũng có thể chứa nhiều chất ô nhiễm gây ung thư trong quá trình lên men và sản xuất, chẳng hạn như chất nitrosamine, sợi amiăng, phenol, và hydrocarbon.

Gen của một người có ảnh hưởng như thế nào đến việc mắc bệnh ung thư do uống rượu?

GeYeeua tố gen có liên quan mật thiết tới bệnh ung thư do rượu ở người
Yếu tố gen có liên quan mật thiết tới bệnh ung thư do rượu ở người

Nguy cơ mắc bệnh ung thư liên quan đến rượu ở người thực sự có chịu tác động gen của họ, đặc biệt là các gen mã hóa enzyme tham gia vào quá trình chuyển hóa rượu.

Ví dụ, một trong những cách cơ thể chuyển hóa rượu là thông qua các hoạt động của một loại enzyme gọi là alcohol dehydrogenase, hoặc ADH. Nhiều người Trung Quốc, Hàn Quốc, và đặc biệt là người gốc Nhật Bản có phiên bản của gen ADH với hoạt tính cao (“superactive”). Enzyme ADH superactive này làm tăng tốc độ chuyển hóa rượu (ethanol) thành acetaldehyde độc hại. Kết quả là, khi những người có enzyme superactive uống rượu, acetaldehyde sẽ được tích tụ. Trong số những người gốc Nhật Bản, những người có ADH superactive này có nguy cơ cao bị ung thư tuyến tụy hơn so với người có dạng ADH thông thường.

Enzyme khác, được gọi là aldehyde dehydrogenase 2 (ALDH2), chuyển hóa acetaldehyde độc hại thành chất không độc hại. Một số người, đặc biệt là những người gốc Đông Á có dạng biến thể của gen ALDH2 mã hóa cho một dạng enzyme khiếm khuyết. Ở những người có enzyme khiếm khuyết, acetaldehyde tích tụ khi họ uống rượu. Việc tích lũy acetaldehyde gây ra những ảnh hưởng khó chịu như mặt đỏ và tim đập nhanh, khiến cho hầu hết những người có gen biến thể ALDH2 không thể uống được nhiều rượu. Do đó, hầu hết mọi người có gen biến thể của ALDH2 có ít nguy cơ phát triển bệnh ung thư liên quan đến rượu. Tuy nhiên, một số người có gen khiếm khuyết của ALDH2 có thể trở nên quen  với những tác động khó chịu của acetaldehyde và tiêu thụ một lượng lớn rượu. Nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng những người này có nguy cơ cao bị ung thư thực quản, đầu và cổ, so với người có enzyme ALDH2 hoạt động bình thường, (người uống một lượng rượu tương đương). Những nguy cơ này chỉ tăng lên ở những người mang biến thể khiếm khuyết ALDH2 uống rượu và không thấy ở những người mang biến thể nhưng không uống rượu.   

Điều gì xảy ra sau khi một người có nguy cơ ung thư dừng uống rượu?

Hầu hết các nghiên cứu kiểm tra xem nguy cơ ung thư có giảm hay không sau khi một người dừng uống rượu, đặc biệt là những bệnh nhân ung thư đầu, cổ và ung thư thực quản. Nói chung, các nghiên cứu đã tìm thấy rằng sau khi cai rượu, nguy cơ ung thư không suy giảm ngay lập tức mà phải mất nhiều năm để những rủi ro này trở về mức thấp như những người không sử dụng rượu bao giờ.

Ví dụ, một phân tích tổng hợp 13 nghiên cứu về triệu chứng ung thư khoang miệng và họng phát hiện ra rằng nguy cơ ung thư liên quan đến rượu chỉ bắt đầu giảm ít nhất là 10 năm sau khi ngừng uống rượu. Thậm chí 16 năm sau khi họ ngừng uống rượu, nguy cơ mắc bệnh ung thư vẫn còn cao hơn đối với người không bao giờ uống.

Uống rượu khi đang điều trị ung thư có an toàn không?

Giống như hầu hết các câu hỏi liên quan đến việc điều trị ung thư, các bệnh nhân tốt nhất hãy tham khảo ý kiến bác sĩ về việc có thể uống rượu trong hoặc ngay sau điều trị hóa trị hay không. Các bác sĩ và điều dưỡng sẽ đưa ra lời khuyên cụ thể về việc uống rượu an toàn khi sử dụng các loại thuốc trong quá trình điều trị hóa trị ung thư.

Tổng hợp